کس مردمان بی کس                         دل غمگین

مزه امید نارس                                  شب سنگین

صفای سفره خالی                           نون گندم

چشای بارونی ما                             اشک مردم

فدای رنگ و لعابت                           چشمه شعر و شرابت

قدمای خوش رکابت                         بردنم منو به خونه

خونه کوچیک و تاریک                      نموره سقف دلش میچکه باریک

میریزه رو دلای خسته مهمون            مهمون دو روزه دلتنگی هامون

بلدم رنگو ببینم                              میتونم دردو بچینم

دوست دارم خواستنیامو                  تو سراب تو ببینم

بسه مه درد نداشتن                      تو دلم مزرعه کاشتن

توش یه مشت گندم گذاشتن           واسه بی کسی هامون !

دل نازک  دل پنبه                           دل بی دل   دل زخمه

زخمه دل به تو هدیه                        سر سفره دلامون

ندونستم دل هلاکه                         دل هلاکه سینه چاکه

عشق پاک مال ماها بود                   بودن نبوده ها بود

اون اومد قصه بخونه                        واسه دلم بمونه

زنگ رفتن   زنگ مردن                      خوردش و شدش بهونه

واسه رفتن ماها                               واسه دفن چراها

۱. کوچاندن ترک زبانان از سوی حاکمان ایرانی همچون دوره شاه عباس یکم و نادرشاه که با هدف جلوگیری از شورش تالشان به مناطق اسکان این قوم صورت گرفت.

۲. پس از جنگهای ایران و روس، روسها با هدف چیرگی بر سرزمین تالش شمالی به کوچاندن قومهای گوناگون از جمله ترک زبانان اقدام کردند.

۳. از دوره صفویان به این سو، بیشینه فرمانداران نواحی گوناگون تالش از ترک زبانان بودند و در گسترش این زبان کوشش میکردند. افراد بانفوذ تالش نیز برای رونق کار خود مخالفتی با گسترش زبان ترکی نداشتند.

۴. بی علاقگی تالشان به امور بازرگانی موجب شد، بازرگانان بزرگ، خرده پا و دوره گرد از مناطق ترک زبان به سوی سرزمین تالش سرازیر شوند و پس از آشنایی با شرایط اقلیمی، به صورت دائمی در منطقه نشیمن گرفته و حتی به برپایی مغازه اقدام کنند. در اواخر سده نوزدهم همه اهالی ویلکیج به زبان ترکی صحبت میکردند و به تالش ترک مشهور شده بودند.

۵. پس از سقوط اصفهان در سال ۱۱۳۵ ق. تا به تخت نشستن آقامحمد خان در سال ۱۲۱۰ ق. یک دوره ۷۵ ساله هرج و مرج و آشفتگی همراه با کشت و غارت طی شد که جمعیت ایران را با کاهش روبرو ساخت. در طاعون ۱۲۴۶ ق. / ۱۸۳۰ ترسایی و سال ۱۲۵۰ ق. دو سوم جمعیت تالش هلاک شدند و این سرزمین برای رفع نیاز متوسل به نیروی کار همسایه شد. از سال ۱۲۵۶ ق. / ۱۸۴۰ ترسایی سالانه 27 هزار نفر نیروی کار از بیرون از گیلان آمدند که کمابیش همه آنها ترک بان بودند. مهاجرت گروهی یا فردی به این منطقه به سبب تنگی گذران زندگی و نشیمن گزینی دائمی آنها بافت تالشی منطقه را به هم ریخت.

۶. آسیب پذیری زبان تالشی که فاقد الفباست موجب شد که به راحتی زیر رخنه زبان ترکی آذری که در دبستانها و دبیرستانها، مطبوعات، رسانه ها و ادارات دولتی تالش شمالی رایج شد قرار گیرد. پشتیبانی شدید حاکمیت موجود در تالش شمالی از گسترش زبان ترکی و محو آثار تالشی در توقیف و عدم انتشار هرگونه اثری از این زبان در به سستی کشانیدن زبان تالشی به شدت مؤثر بوده است.

۷. گسترش زبان ترکی با گرایشهای مذهبی همراه بوده است، در نتیجه ایستادگی در برابر این هجوم صورت نگرفته است.

۸. ترکی زبان ارزشی حاکم بر منطقه تالش شد در نتیجه عموم آموزش دیدگان و دانش آموختگان به زبان ترکی صحبت میکردند.

۹. پس از آغاز جنگهای ایران و روس، فتحعلیشاه قاجار برای کاهش نفوذ میرمصطفی خان برخی از خاندانهای ترک زبان رده پایین و مهاجر در سرزمین تالش را به خانی ارتقاء داد. این خان ها از آنجا که در میان تالشان نفوذی نداشتند، برای تثبیت خود به مهاجرت ترک زبانان به این منطقه دامن زدند.

کتاب: تالشان (از دوره صفویه تا پایان جنگ دوم ایران و روس) نوشته حسین احمدی، مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی، تهران ۱۳۸۰. ویلکیج اردبیل ونمین مانندلنکران عنبران مرکززبان تالشی بوده است .

      تالش سرزمین پرشکوهی است که دست روزگار مانند پهلوانان تراژدی، بزرگترین عزتها و گرانبارترین ذلت ها و خواری ها را بر آن آزموده است.امروز چون در این سرزمین اهورایی پای می نهیم، آن را به سان همه نواحی ایران بی نشان و بی رمق می بینیم که به شکلی حسرت بار بر گذشته پرشکوه خود غبطه می خورند ولی به محض آنکه از دیوارهای شهر پای بیرون می نهیم و به دشت و چمنزارهای آن روی می آوریم، جلال و جبروت و شوکت دیروز آن فرایادمان می آید.

شهرستان تالش با مساحتی حدود 2373 کیلومتر مربع که در شمال غرب گیلان قرار دارد، یک چهارم خاک استان را تشکیل می دهد. این شهرستان که نام خود را از قوم تالش گرفته و به استناد منابع و شواهد بسیار، بازمانده اقوام کادوس باستان و از همسایگان دیرین قوم گیل می باشد، از غرب به استان اردبیل، از شمال به آستارا و از جنوب به رضوانشهر و ماسال و از شرق به دریا و انزلی محدود شده و شامل شهرهای پره سر، ماسال، رضوانشهر و هشتپر می باشد.

تالش با داشتن آثار باستانی و تاریخی و همچنین جاذبه های طبیعی فراوان می تواند بستر مناسبی جهت رشد و توسعه صنعت گردشگری باشد. از جمله مناطق دیدنی تالش می توان به ییلاقهای آق اولرمریان، سوباتان، ارده و از نقاط زیارتی به بقعه شاد میلرزان (شاه میلرزان) واقع در روستای خطبه سرا، بقعه آقا سید احمد نال تربه از نوادگان امام موسی کاظم (ع) واقع در روستای نال تربه، بقعه سلطان سید در مرکز شهر تالش و بقعه سیاه علم خاله سرا در روستای خاله سرا اشاره کرد.

قلعه لیسار معروف به دژ سلسال در روستای لیسار که از قلعه های مهم دوران اسماعیلیان بوده و همچنین کاخ قشلاقی نصراله خان سردار امجد واقع در داخل شهر تالش که قدمت تاریخی آن مربوط به دوره قاجاریه می باشد و کاخ ییلاقی نصراله خان سردار امجد که در روستای مریان آق اولر قرار دارد، از جلوه های مهم تاریخی شهر تالش می باشند.

پارک جنگلی گیسوم تالش با مساحتی حدود 80 هکتار، سواحل دریای گیسوم و جاده جنگلی منتهی به آن دارای منظره ای بسیار بدیهی می باشد که هر ساله مسافران بسیاری را پذیرامی باشد                                                                                                                     از محصولات تولید شده در تالش می توان به برنج، توتون و مرکبات اشاره کرد. این تنوع و فراوانی محصولات سبب شده که تالش بازارهای هفتگی پررونقی داشته باشد. از آن جمله می توان به یکشنبه بازار چوبر که اختصاص به معاملات دام دارد، پنجشنبه بازار شاندرمن که در آن انواع نهالها، دست ساخته های پشمی و نخی و فراورده های محلی مواد غذایی عرضه می شود همچنین می توان به پنجشنبه بازار هشتپر اشاره کرد که در آن اغلب زنان و مردان با لباسهای محلی حاضر شده و محصولات منطقه ای خود شامل برنج، انواع سبزیها و میوه های درختی را به فروش می رسانند.

متن زیر را در کتابی خواندم که خیلی زیبا بود . گفتم شما هم بدانید ؟

روزی سوراخ کوچکی در یک پیله ظاهر شد .

شخصی نشست و ساعت ها تقلای پروانه برای بیرون آمدن از سوراخ کوچک پیله را تماشا کرد .

آن گاه تقلای پروانه متوقف شد و به نظر رسید که خسته شده و دیگر نمی تواند به تلاشش ادامه دهد.

آن شخص مصمم شد به پروانه کمک کند و با برش قیچی سوراخ پیله را گشاد کرد . پروانه به راحتی خارج شد اما جثه اش ضعیف و بال هایش چروکیده بودند .

آن شخص به تماشای پروانه ادامه داد. او انتظار داشت پر پروانه گسترده و مستحکم شود و از جثه او محافظت کند .

اما چنین نشد .

در واقع پروانه ناچار شد همه عمر را روی زمین بخزد و هرگز نتوانست با بال هایش پرواز کند .

آن شخص مهربان نفهمید که محدودیت پیله و تقلا برای خارج شدن  از سوراخ ریز آن را خدا برای پروانه قرارداده بود تا به آن وسیله مایعی از بدنش ترشح شود و پس از خروج از پیله به او امکان پرواز دهد.

گاهی اوقات در زندگی فقط به تقلا نیاز داریم .

اگر خداوند مقرر میکرد بدون هیچ مشکلی زندگی کنیم  فلج می شدیم به اندازه کافی قوی نمی شدیم و هرگز نمی توانستیم پرواز کنیم .

من نیرو خواستم و خداوند مشکلاتی سر راهم قرار داد تا قوی شوم . من دانش خواستم و خداوند مسائلی برای حل کردن به من داد .

من سعادت و ترقی خواستم و خداوند به من قدرت تفکر و زور بازو داد تا کار کنم . من شهامت خواستم  و خداوند موانعی سر راهم قرار داد تا آنها را از میان بردارم .

من انگیزه خواستم و خداوند کسانی را به من نشان داد که نیازمند کمک بودند . من محبت خواستم و خداوند به من فرصت داد تا به دیگران محبت کنم .

من  به آنچه خواستم نرسیدم ...... اما آنچه نیاز داشتم به من داده شد .

نترس . با مشکلات مبارزه کن و بدان که می توانی بر آنها  غلبه کنی .

  با نگاهم به گل گفتم از تو زیباتر چیست ؟  گفت زندگی .

  زندگی کردم دیدم زیباست اما بی وفا .

  به زندگی گفتم از تو زیباتر چیست ؟  گفت عشق.

  عاشق شدم و دیدم زیباست اما می سوزاند .

  به عشق گفتم این چه رسمی است ؟ از تو زیبا تر کیست . گفت : دوستی .

  یاری جستم و در اوج زیبای ها غرق شدم .

                                در کتابی متن زیر را خواندم  شما هم بخوانید ؟

از خدا خواستم عادت های زشت را ترکم بدهد .  خدا فرمود : خودت باید آنها را رها کنی .

 از او خواستم لااقل به من صبر عطا کند . فرمود:  صبر حاصل سختی  و رنج است . عطا کردنی نیست آموختنی است .

گفتم : مرا خوشبخت کن . فرمود :نعمت از من خوشبخت شدن از تو .

از او خواستم مرا گرفتار درد و عذاب نکند . فرمود : رنج از دلبستگی های دنیایی جدا و به من نزدیک تر می کند .

از او خواستم روحم را رشد دهد. فرمود : نه تو خودت باید رشد کنی من فقط شاخ و برگ اضافی ات را هرس میکنم تا بارور شوی .

از خدا خواستم کاری کند که از زندگی لذت کامل ببرم . فرمود : برای این کار من به تو زندگی داده ام .

از خدا خواستم کمکم کند همان قدر که او مرا دوست دارد من هم دیگران را دوست بدارم . خدا فرمود : آها .. بالاخره اصل مطلب دستگیرت شد .